Ban Biên tập Y5Cafe nhận được bài viết của tác giả Nguyễn Tuyền chia sẻ về đề tài chăm sóc, sản xuất cà phê bền vững thông qua việc quản lý dinh dưỡng cho cây cà phê. BBT xin trân trọng sự đóng góp của tác giả và xin giới thiệu bài viết với bà con.
- Nguyên tắc 4 đúng trong sử dụng phân bón
- Chia làm nhiều đợt bón phân cho cà phê.
- Cân đối phân bón cho cà phê
- Phối trộn phân đơn để bón cho cà phê
Quản lý dinh dưỡng và mục đích của quản lý dinh dưỡng với cây trồng
Quản lý dinh dưỡng cho một đối tượng cây trồng nào đó là các hoạt động của nông dân trong việc bón phân cho cây trồng. Ở Việt Nam, người ta thường nói bón phân theo 4 đúng: Đúng lúc, đúng cách, đúng liều lượng và đúng loại phân.
Mục đích của việc quản lý dinh dưỡng là cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng để đạt năng suất tối ưu nhất, nhằm giảm thiểu ô nhiễm ở mức thấp nhất (do chảy tràn xuống sông, suối, ao, hồ và thấm sâu xuống gây ô nhiễm nguồn nước ngầm) mà vẫn cải thiện và duy trì được độ phì của đất.
Để việc quản lý dinh dưỡng cây trồng được tốt cần tiến hành theo các bước:
- Phân tích đất: để đánh giá độ phì nhiêu của đất và khả năng cung cấp dinh dưỡng của đất đai với cây trồng.
- Phân tích cây trồng (thường là dinh dưỡng trong lá): Để biết được tình trạng dinh dưỡng trong cây (thừa, thiếu hay đủ), từ đó biết được nhu cầu của cây trong từng giai đoạn là bao nhiêu?
- Thí nghiệm bón phân: Là thí nghiệm bón thử gồm các mức phân, loại phân và tỷ lệ các loại phân. Từ kết quả thí nghiệm đưa ra được liều lượng, loại và tỷ lệ phân bón tối ưu nhất để bón cho cây trồng.
- Bón phân dựa vào pH (độ chua của đất): Ví dụ nếu đất chua thì hạn chế bón phân có tính chua và nên bón loại nào mà cây dễ hấp thu, không bị hấp thụ vào keo đất,v.v…
- Kiểm soát xói mòn: Với quản lý dinh dưỡng chủ yếu là kiểm soát phân bón bị mất do rửa trôi, chảy tràn bề mặt hay trực di (thấm sâu xuống đất).
- Thực hiện bón phân: Thực hiện theo nguyên tắc 4 đúng của Việt Nam. Hiện nay bổ sung thêm nguyên tắc 5 là đúng tỷ lệ.
Quản lý dinh dưỡng cho vườn cà phê Vối
Việc quản lý dinh dưỡng cho cây cà phê cũng mang nội dung tương tự. Khó khăn nhất với việc quản lý dinh dưỡng cho cà phê là quy trình bón phân cho cây cà phê hiện nay quá chung trong khi điều kiện đất đai từng vùng của 5 tỉnh Tây Nguyên không giống nhau và quá cũ không còn phù hợp (quy trình xây dựng hơn 10 năm trước đây khi đất đai còn phì nhiêu, qua thời gian canh tác và sự thâm canh thì độ phì dinh dưỡng giảm đi nhiều). Điều này có thể là nguyên nhân dẫn tới đa số công trình nghiên cứu cho thấy người dân bón phân nhiều hơn quy trình và thường bị cho là bón không đúng quy trình.
Tuy nhiên, một cách tương đối là bà con cũng có thể có quy trình quản lý dinh dưỡng riêng cho vùng mình, nhà mình. Trước tiên, những bà con trồng cà phê ở trên cùng một vùng có điều kiện đất đai giống nhau liên kết lại thành Nhóm Nông Hộ, lấy mẫu đất và mẫu lá cà phê trên vùng mình đưa đi phân tích để được tư vấn dinh dưỡng đất và cây trồng; quan sát những hiện tượng khác thường xuất hiện trên cây cà phê (có thể do thiếu dinh dưỡng); học hỏi lẫn nhau về loại phân bón, số lượng, tỷ lệ, cách bón phân và thời điểm bón phân trong thời gian qua để rút ra kết luận “Bón phân như thế nào là hợp lý”. Đó là cách tương đối để có một quy trình quản lý dinh dưỡng riêng trong khi chờ đợi một quy trình chung được ban hành.
Chỉ cần quản lý việc thực hiện bón phân và các biện pháp chống xói mòn, rửa trôi là bà con đã thực hiện được quản lý dinh dưỡng trên vườn cà phê nhà mình một cách hợp lý.
Một số lưu ý trong quá trình quản lý dinh dưỡng cho cây cà phê
– Bón phân 4 đúng: Đạm Sun-phát (SA) bón vào mùa khô, còn lân bón vào đầu mùa mưa, Urê không được trộn chung cùng với lân. Bón phân trộn thì tiện lợi nhưng chi phí cao, tỷ lệ không phù hợp với điều kiện đất đai và nhu cầu của từng vườn cà phê, khó nhận biết phân giả. Ngược lại, bón phân đơn mất công nhưng giá rẻ hơn, tỷ lệ thay đổi theo yêu cầu của từng vườn, dễ nhận biết được phân giả. Bón phân cân đối giữa các loại phân N:P:K. Không nên bón nhiều phân quá vì năng suất chỉ tăng đến 1 mức nào đó, bón phân vượt mức này năng suất lại giảm. Chỉ phun phân bón lá khi vườn cây đang bị khủng hoảng thiếu dinh dưỡng. Lạm dụng phân bón lá dẫn tới làm giảm chức năng của rễ và giảm hệ vi sinh vật có ích trong đất do thiếu khoáng.
– Chống xói mòn: Khi trồng trên những vùng đất có độ dốc cần trồng theo đường đồng mức. Đào hố trồng cây che bóng và cây chắn gió hợp lý để chống xói mòn nhằm làm giảm sự mất dinh dưỡng do rửa trôi, chảy tràn bề mặt và trực di. Đặc biệt, tưới nước trong mùa khô với lượng vừa đủ để tránh lãng phí nước, tưới nhiều dinh dưỡng bị mất do trực di (thấm sâu xuống dưới vào mạch nước ngầm).
– Duy trì và cải tạo đất: Bón phân hữu cơ như phân chuồng (10 – 20 tấn/ha) 3 năm 1 lần, ủ vỏ cà phê làm phân vi sinh để trả lại dinh dưỡng cho đất vườn. Bón phân hữu cơ vi sinh, bón vôi để cải thiện độ chua và hóa tính đất,v.v. Luân canh và xen canh với những loại cây trồng phù hợp trên vườn cà phê.
-Mong các cơ quan như Bộ NN&PTNT, các Viện nghiên cứu, các trường Đại học có những nghiên cứu xác thực để bà con nông dân không còn lãng phí tiền bạc vào việc bón phân chưa hợp lý.
-Tác giả mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của bà con.
Nguyễn Tuyền
Nguồn : GiaCaPhe ( https://giacaphe.com/15590/quan-ly-dinh-duong-de-san-xuat-ca-phe-ben-vung/ )
